Gần đến kỳ thi tốt nghiệp THPT, thí sinh phải nắm những điều này

Thời điểm này, điều quan trọng không còn nằm ở việc nạp kiến thức mà là sức khỏe và tinh thần. Trong chương trình trực tuyến Tiếp sức mùa thi 2026 với chủ đề "Đi thi không đơn độc - Thí sinh cần biết trước ngày thi", các chuyên gia đã mang đến những điều cần lưu ý cùng nhiều lời khuyên rất hữu ích.

ẢNH: THANH HẢI

Vượt qua "cơn mưa căng thẳng" thế nào ?

Chuyên gia tâm lý, tiến sĩ Nguyễn Hoàng Khắc Hiếu ví von nếu như đất trời đang bước vào mùa mưa thì những thí sinh chuẩn bị tham gia kỳ thi tốt nghiệp THPT cũng trải qua một "mùa mưa tâm lý" - mùa mưa của cortisol (hormone gây căng thẳng). Và nếu đỉnh điểm của mùa mưa sẽ có những ngày mưa lớn, mưa giông thì các bạn thí sinh cũng có thể phải trải qua đỉnh điểm của lo âu, thậm chí cả hoảng loạn.

Theo tiến sĩ Hiếu, các hormone gây căng thẳng thật ra cũng có tác dụng tốt, giúp bản thân tập trung hơn, song về lâu về dài sẽ phản tác dụng: thiếu tập trung, ảnh hưởng đến sức khỏe, giảm trí nhớ tạm thời.

Chỉ ra các giải pháp để giải tỏa lo âu, căng thẳng, tiến sĩ Hiếu cho biết tâm thế "niềm vui giải toán" là giải pháp rất hiệu quả mà bản thân anh từng áp dụng. Chia sẻ cặn kẽ hơn, tiến sĩ Hiếu nói: "Nghĩa là mình háo hức chờ đợi đề thi. Không biết đề thi sẽ ra câu gì, câu nào dễ, câu nào không dễ…? Và chúng ta có một quy luật gọi là nghịch lý chờ đợi. Nghĩa là bạn không thể nào sợ hãi trước một thứ mà bạn đang chờ đợi nó tới. Cho nên khi bạn háo hức chờ đợi giây phút được phát đề thi sẽ giúp giải tỏa nỗi lo trong đầu".

Một giải pháp khác chính là khi lo âu, căng thẳng thì hãy nhớ đến mục tiêu của mình. Tiến sĩ Hiếu kể trước đây, với mục tiêu thi vào ngành tâm lý học, anh đã tra xem ngành này những năm trước điểm chuẩn khoảng bao nhiêu rồi tìm các đề thi cũ để làm thử. Kết quả là điểm giải đề cao hơn so với điểm chuẩn nên anh cảm thấy xác suất có thể thi đậu vào ngành mong muốn tương đối cao, từ đó có sự an tâm hơn.

Tiến sĩ Hiếu đúc kết: "Khi bạn chọn một mục tiêu vừa sức, tự nhiên nỗi lo âu sẽ được giải khá nhiều". Bên cạnh đó, tiến sĩ Hiếu khuyên thí sinh cũng nên có các phương án dự phòng để giảm bớt sự lo âu.

Gần ngày thi hãy cẩn trọng "con dao hai lưỡi" này

Ở góc độ y khoa, thạc sĩ, bác sĩ Hồ Ngọc Lợi, giảng viên, Bí thư Đoàn Trường Y (ĐH Y Dược TP.HCM), nhấn mạnh một tinh thần minh mẫn phải đi kèm với một cơ thể khỏe mạnh. Còn khoảng 1 tuần nữa bước vào kỳ thi quan trọng, bác sĩ Lợi khuyên thí sinh nên duy trì chế độ sinh hoạt bình thường, bao gồm ăn đủ chất, ngủ đủ giấc và thực hành một số hoạt động để duy trì sức khỏe.

"Về ăn uống, bình thường chúng ta ăn như thế nào thì trong giai đoạn nước rút này hãy cố giữ vững và ít nhất đảm bảo ăn uống đầy đủ. Các bạn đừng nên cố gắng giải thêm một đề hoặc học thêm một bài mà bỏ qua một bữa ăn. Không nên có suy nghĩ là có thể bỏ qua bữa này đến buổi sau mình ăn bù. Vì đây là giai đoạn đang rất căng thẳng, não bộ đang hoạt động hết công suất, và khi chúng ta cần sự tỉnh táo cao độ thì dinh dưỡng lại càng rất quan trọng", bác sĩ Lợi chỉ ra và nói thêm không chỉ ăn tốt mà còn phải ngủ tốt. Cần duy trì giấc ngủ khoảng 6 đến 8 tiếng đồng hồ một ngày.

Chỉ ra một thực tế trong giai đoạn ôn thi là càng căng thẳng càng dễ dẫn đến khó ngủ, bác sĩ Lợi khuyên thí sinh phải kết hợp ôn luyện với nghỉ ngơi, nghe nhạc hoặc vận động nhẹ nhàng. Việc rời bàn học và vận động nhẹ nhàng vừa giúp thay đổi không khí căng thẳng, vừa giãn cơ giúp dễ ngủ hơn.

Mặt khác, mùa thi là giai đoạn rất cần sự tỉnh táo, nhiều thí sinh tìm đến các loại nước uống có chứa caffeine. Bác sĩ Lợi cho rằng đây là "con dao hai lưỡi". Về lợi ích ngắn hạn, có một số loại thức uống theo y khoa khuyến cáo là tốt, ví dụ như cà phê sử dụng khoảng 2 ngày một lần giúp ích cho tim mạch. Tuy nhiên, không phải ai cũng uống được cà phê; có những người uống vào tim đập nhanh, bị hồi hộp…

"Nếu bình thường không uống mà đến thời điểm này lại uống thì nhiều khi phải nhập viện. Mà trước khi thi mới uống lại càng nguy hiểm hơn nữa. Do đó bạn nào nếu đã uống quen từ trước thì hãy giữ vững cân bằng đó, còn ai chưa thử thì không nên, vì vô hình trung tạo thêm áp lực và cơ thể chúng ta sẽ mệt mỏi hơn, đối diện với một số nguy cơ căng thẳng và không thể tập trung", bác sĩ Lợi khuyên.

Đối với những vấn đề khẩn cấp về sức khỏe trong kỳ thi, bác sĩ Lợi chỉ ra hội chứng lo âu dẫn đến tiêu chảy. Theo bác sĩ Lợi, thí sinh nên xem thử những kỳ thi trước đây, hoặc trong những lúc quan trọng bản thân có hay gặp vấn đề như vậy hay không? Nếu có thì rất có khả năng ở kỳ thi này cũng sẽ xuất hiện trở lại.

Học cách thư giãn trong phòng thi

Không ít thí sinh ôn luyện rất nhuần nhuyễn nhưng khi bước vào phòng thi lại quên hết, đầu óc trống rỗng. Theo tiến sĩ Hiếu, đây là trường hợp "trí nhớ trắng xóa". Chuyên gia này chỉ ra 3 bước để thí sinh khắc phục. Đầu tiên và cũng quan trọng nhất là không hoảng loạn vì càng hoảng càng tác dụng ngược.

Bước thứ hai là phải thư giãn. Tiến sĩ Hiếu hướng dẫn thí sinh ngồi thẳng, chân đặt trên mặt sàn, rồi hít một hơi thật sâu, sau đó thở dài ra, càng dài và càng chậm càng tốt. Thực hiện khoảng ba lần liên tục như vậy sẽ bắt đầu lấy lại được bình tĩnh. Một phương pháp thư giãn khác là tạm rời mắt khỏi đề thi và massage mắt trong khoảng 1 đến 2 phút. Nhiều bạn có thể nghĩ rằng thời gian thi 60 phút hoặc 90 phút mà ngồi thư giãn tới 2 phút là quá tốn thời gian. Tuy nhiên, theo tiến sĩ Hiếu, "lùi một bước là tiến hai bước" và thư giãn là cách lấy lại sự cân bằng của trí não. Vì thế tiến sĩ Hiếu khuyên thí sinh phải học cách thư giãn ngay trong phòng thi.

"Bước thứ ba là tái khởi động bằng cách trích xuất những thông tin dễ từ kho trí nhớ của mình và chúng ta làm những câu dễ trước, như vậy trí nhớ sẽ quay trở lại bình thường. Khi biết kỹ thuật này rồi, các bạn sẽ cảm thấy yên tâm hơn, từ đó đỡ rơi vào trạng thái trí nhớ trắng xóa", tiến sĩ Hiếu chia sẻ.