TP.HCM sẽ được trao thêm quyền gì từ luật Đô thị đặc biệt?

Mở cơ chế vượt trội cho TP.HCM

Ngày 11.5, Sở Tư pháp TP.HCM phối hợp Bộ Tư pháp tổ chức buổi làm việc cùng các sở, ban, ngành liên quan về các cơ chế, chính sách đề xuất trong dự thảo luật Đô thị đặc biệt.

Đây là dự thảo được xây dựng nhằm áp dụng cho các đô thị đặc biệt trên phạm vi cả nước, trong đó TP.HCM là địa phương tiên phong đề xuất. Việc xây dựng luật này nhằm hoàn thiện thể chế, chính sách đồng bộ, đột phá, vượt trội làm khâu đột phá chiến lược; đẩy mạnh phân cấp, phân quyền triệt để gắn với kiểm soát quyền lực.

Theo điều 1 dự thảo luật Đô thị đặc biệt quy định về vị trí, vai trò của đô thị đặc biệt cho TP.HCM; cơ chế, chính sách; thẩm quyền, trách nhiệm trong xây dựng, quản lý và phát triển đô thị đặc biệt.

Theo đó, đô thị đặc biệt là đô thị trung tâm tổng hợp quốc gia, quốc tế, có vai trò, vị trí và điều kiện phát triển kinh tế - xã hội đặc biệt. Đô thị đặc biệt được thí điểm, áp dụng cơ chế, chính sách mới, đột phá; có mức độ tự chủ, tự chịu trách nhiệm cao trong quản lý và phát triển; được ưu tiên nguồn lực, phân cấp, phân quyền phù hợp.

ẢNH: CTV

Đáng chú ý, dự thảo luật cũng phân cấp, phân quyền, phân định thẩm quyền triệt để cho HĐND, UBND thành phố và chủ tịch UBND các cấp trong các lĩnh vực (trừ các nội dung về quốc phòng, an ninh, đối ngoại và tôn giáo).

Theo đó, TP.HCM chủ động ban hành văn bản quy phạm pháp luật để quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành luật, nghị quyết của Quốc hội khác với quy định của Chính phủ, bộ ngành trong một số lĩnh vực theo phân quyền, hoặc khi chưa có quy phạm pháp luật về điều chỉnh những vấn đề phát sinh từ thực tiễn của thành phố. Thành phố được ưu tiên lựa chọn áp dụng các quy định pháp luật thuận lợi hơn đối với các lĩnh vực theo đặc thù của địa phương.

Căn cứ tình hình thực tiễn, HĐND, UBND, Chủ tịch UBND thành phố phân cấp cho cơ quan, tổ chức, cá nhân thực hiện liên tục, thường xuyên một hoặc một số nhiệm vụ, quyền hạn mà mình được giao theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp pháp luật quy định không được phân cấp.

Giúp TP.HCM chủ động hơn

Ông Huỳnh Thanh Khiết, Phó giám đốc Sở Xây dựng TP.HCM, đề nghị bổ sung thêm quy định liên quan đến khai thác mỏ và tài nguyên trên khu vực đặc biệt như ở Bà Rịa - Vũng Tàu, Bình Dương cũ vào chương tài nguyên của dự thảo.

Cũng theo ông Khiết, đối với công trình ngầm, ví dụ như làm Metro mà xin ý kiến của từng người dân có được đào dưới lòng đất hay không thì hơi khó nên cần phải có cơ chế cho phù hợp.

ẢNH: C.T.V

Ngoài ra, dự thảo cũng đã giải thích từ ngữ như thế nào là đô thị ven sông, đô thị trên đảo, đô thị lấn biển nhưng lại chưa có đề cập đến đô thị gắn với hồ. Ông Khiết lấy ví dụ như hồ Dầu Tiếng ở Bình Dương cũ nay thuộc TP.HCM thì những quy định liên quan đề hồ chưa được làm rõ trong dự thảo. Do đó ông Khiết đề nghị ban soạn thảo xem xét thêm về vấn đề này.

Theo Phó chủ tịch UBND TP.HCM Nguyễn Mạnh Cường, quá trình xây dựng luật Đô thị đặc biệt hướng đến việc tạo lập khung pháp lý đồng bộ, thống nhất, tạo điều kiện để TP.HCM chủ động hơn trong quản lý, điều hành, phát huy hiệu quả các nguồn lực phục vụ phát triển kinh tế - xã hội. "TP.HCM sẽ tiếp tục phối hợp nghiên cứu, tiếp thu ý kiến của các chuyên gia, nhà khoa học và cơ quan chuyên môn để hoàn thiện các đề xuất cụ thể. Trong quá trình thực hiện, TP.HCM sẽ vận dụng tối đa các quy định pháp luật hiện hành để tháo gỡ khó khăn, vướng mắc", ông Cường nói.

TP.HCM là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước

Sau 3 năm triển khai thực hiện Nghị quyết số 31-NQ/TW, các Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm cơ chế, chính sách đặc thù áp dụng cho thành phố, cùng với việc vận hành mô hình chính quyền 3 cấp từ ngày 1.7.2025, TP.HCM tiếp tục khẳng định vai trò là trung tâm kinh tế lớn nhất cả nước, đầu tàu tăng trưởng của vùng Đông Nam bộ và cả nước.

Năm 2025, GRDP của TP.HCM đóng góp trên 23% GDP cả nước, trên 30% tổng thu ngân sách quốc gia và 20% tổng kim ngạch xuất nhập khẩu. GRDP bình quân đầu người đạt 8.755 USD.

Hạ tầng metro từng bước được triển khai; đã bước đầu thực hiện mô hình Trung tâm tài chính quốc tế tại thành phố. Tốc độ tăng trưởng GRDP có xu hướng tăng dần qua các năm. Năm 2025, GRDP của thành phố đạt khoảng 8%. Riêng trong quý 1/2026, thành phố đạt mức tăng trưởng cao nhất so với cùng kỳ 10 năm gần đây, tăng 8% (tính dầu khí đạt 8%).

Như vậy, tăng trưởng của thành phố vẫn được duy trì khá tích cực, song đồng thời cũng cho thấy khoảng cách đáng kể so với mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và giai đoạn tới.